Η εβδομάδα πριν από το Πάσχα ονομάζεται Μεγάλη και πραγματικά είναι. Από την Κυριακή των Βαΐων και κάθε βράδυ ψάλλεται στις εκκλησίες ο Όρθρος της επόμενης ημέρας, για να μπορούν όλοι να ζήσουν τα δραματικά γεγονότα των Παθών του Κυρίου. Κάθε ημέρα είναι αφιερωμένη σε ένα διαφορετικό γεγονός της επίγειας ζωής του Ιησού. Αλλά ας δούμε τις ημέρες με τη σειρά.
Τη Μεγάλη Δευτέρα κυριαρχούν δύο γεγονότα: η ζωή του πάγκαλου (πανέμορφου στο σώμα και στην ψυχή) Ιωσήφ και το περιστατικό με την άκαρπη συκιά (Ματθ. 21,18-22). Ο Ιωσήφ προεικονίζει το Χριστό και η συκιά συμβολίζει τη συναγωγή των Εβραίων, που ήταν άκαρπη από καλά έργα.
Τη Μ. Τρίτη θυμόμαστε δύο παραβολές: των δέκα παρθένων και των ταλάντων (Ματθ. 25, 1-30). Η πρώτη ζητά να είμαστε ως πιστοί συνεχώς έτοιμοι έχοντας αναμμένες τις λαμπάδες της πίστης και της φιλανθρωπίας. Η δεύτερη μας θέλει εργατικούς, για να αυξήσουμε τα πνευματικά μας χαρίσματα.
Η Μ. Τετάρτη είναι αφιερωμένη στην αμαρτωλή γυναίκα, που κατάλαβε ότι ο Ιησούς ήταν ο Θεός και μετανιωμένη για τα λάθη της άλειψε τα πόδια του με πολύτιμο μύρο. ενώ τα έβρεχε με τα δάκρυά της (Λουκ. 7, 47).
Τη Μ. Πέμπτη γιορτάζουμε: τον ιερό Νιπτήρα, το πλύσιμο δηλαδή των ποδιών των μαθητών από το Διδάσκαλο τους, το Μυστικό Δείπνο (την παράδοση της Θείας Ευχαριστίας), την προσευχή του Κυρίου στον Πατέρα του και την προδοσία του Ιούδα.
τη Μ. Παρασκευή έχουμε την κορύφωσή του: τα άγια και σωτήρια και φρικτά Πάθη του Κυρίου και Θεού μας.
Το Μ. Σάββατο γιορτάζουμε την ταφή του Κυρίου και την κάθοδο του στον Άδη, όπου κήρυξε σ' όλους τους νεκρούς. Σώθηκαν όσοι πίστεψαν σ' αυτόν. Ανάμεσά τους ο Αδάμ και η Εύα.
ΥΤΕΣ τις ημέρες ξαναγυρίζω πάντα στα παιδικά μου χρόνια. Και θυμάμαι τις θαυμάσιες εκείνες γιορτές που χαιρόμουν στην πατρίδα μου, όταν ήμουν μικρό αμέριμνο παιδί κι είχα τους καλούς μου γονείς να με φροντίζουν και να μ' οδηγούν σε όλα. Φυσικά και στην εκκλησία ή στα «θρησκευτικά μου καθήκοντα»... Όσο ήταν χειμώνας, η μητέρα μου μ' έπαιρνε μαζί της στον Αϊ-Γιάννη ή στη Φανερωμένη, τις γειτονικές μας εκκλησίες, που λειτουργούσαν κάπως αργά —από τις οκτώ η μια, από τις εννιά η άλλη. Μα όταν έμπαινε η άνοιξη, που μπορούσα να ξυπνώ και να βγαίνω πιο πρωί, ο πατέρας μου μ' έπαιρνε στην Επισκοπιανή ή στον Άγιο Χαράλαμπο, εξοχικές εκκλησίτσες αυτές, σ' ένα ωραίο παραθαλάσσιο προάστιο, που λειτουργούσαν από τις επτά. Μετά τη λειτουργία, κάναμε κι έναν περίπατο στους Κήπους και γυρίζαμε λιγάκι κουρασμένοι μα πολύ ευχαριστημένοι κι οι δυο.
Ώ, ήταν τόσο όμορφα! Η άνοιξη είχε στολισμένες τις πρασινάδες με μαργαρίτες άσπρες και κίτρινες, με ολοκόκκινες παπαρούνες και μ' άλλα γαλάζια ή μαβιά αγριολούλουδα. Τι πολύχρωμο το χαλί που απλωνόταν στα χωράφια! Το έβλεπα κι από την ανοιχτή πόρτα της εκκλησιάς, καθώς άκουγα τα ψαλσίματα, τις ευχές και τα ευαγγέλια. Τα ευαγγέλια προπάντων μ' άρεσαν πολύ. Είναι τόσο ποιητικά αυτά που λένε πριν και μετά το Πάσχα! Πρώτα των Βαΐων —και συνήθως απ' αυτή την Κυριακή άρχιζα να πηγαίνω στις εξοχικές εκκλησίτσες— έπειτα της Ανάστασης, έπειτα του Θωμά, των Μαυροφόρων, της Σαμαρείτιδος... Ο παπα-Λογοθέτης, εφημέριος στον Αί-Χαράλαμπο, πολύ γραμματισμένος, τα έλεγε θαυμάσια. Κι όχι ψαλτά με μπάσα και σικόντα, όπως σ' άλλες εκκλησιές, αλλά διαβαστά, καθαρά, σταράτα, λέξη προς λέξη, και μ' έκφραση, με τόνο ώστε να καταλαβαίνει το νόημα κι ο αγράμματος. Κι αλήθεια, στις εκκλησίτσες εκείνες το περισσότερο
πήγαιναν απλοί, ταπεινοί άνθρωποι του λαού —ψαράδες, βαρκάρηδες, κηπουροί, μυλωνάδες. Και σου 'κανε χαρά να τους βλέπεις ντυμένους κυριακάτικα, ν' ακούνε με τόση ευλάβεια και με τόση προσοχή τα λόγια του Κυρίου...
Τη Μεγάλη όμως Εβδομάδα και το Πάσχα, όλη όλη μου η «εκκλησία» ήταν, την Κυριακή το πρωί, η Ανάσταση που γινόταν στο ύπαιθρο, και κατόπι η λειτουργία: «Δεύτε λάβετε φως, Χριστός Ανέστη, Εν αρχή ην ο λόγος» και καθεξής. Δε μ' έβγαζαν έξω βράδυ, κι ούτε στα Νυμφία με πήγαιναν, ούτε στην Ακολουθία των Παθών, ούτε στη λιτανεία του Επιταφίου, που μόνο την πένθιμη μουσική της άκουγα από μακριά, αν τύχαινε να ξυπνήσω τη νύχτα της Μεγάλης Παρασκευής. Έτσι δεν ήξερα καλά τι προηγήθηκε απ’ την Ανάσταση. Μόνο, από την Κυριακή των Βαΐων, πως ο Χριστός μπήκε θριαμβευτικά στα Ιεροσόλυμα. Αλλά τι έκαμε κει, τι τον έκαμαν, άκρες μέσες: Κάποιος Μυστικός Δείπνος, κάποιος σταυρικός Θάνατος, κάποια Ταφή σε καινό μνημείο... Τι να ήταν αυτά; Πώς να είχαν γίνει; Μόλις είχα μια ιδέα.
Κι άξαφνα... τα έμαθα όλα! Είχα μεγαλώσει, φαίνεται, εκείνο το χρόνο, κι οι γονείς μου με πήραν μαζί τους παντού.. Έτσι άκουσα και τα φοβερά εκείνα ευαγγέλια της Μεγάλης Πέμπτης και της Μεγάλης Παρασκευής και το Σήμερον κρεμάται!... Είδα και το Χριστό με το αγκαθένιο του στεφάνι στο μαύρο σταυρό, ένα μεγάλο Χριστό σαν αληθινό... Έπειτα τον είδα και νεκρό, ξαπλωμένο στο χρυσό Επιτάφιο (κι ο Χριστός του Επιταφίου στη Ζάκυνθο δεν είναι κεντημένος σε πανί, είναι ζωγραφισμένος σε ξύλο, σαν εικόνα περικομμένη, όπως κι ο Εσταυρωμένος). Και θυμούμαι ακόμα τι αλλιώτικη εντύπωση, τι μεγαλύτερη χαρά μου έκαμε το Πάσχα στην εκκλησίτσα, την πρώτη φορά, αφού είχ' ακούσει πια κι ιδεί και μάθει όλα τα προηγούμενα. Μπορώ να πω πως αυτό ήταν το πρώτο μου Πάσχα.
Γιατί όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα την είχα περάσει με το πένθος, με τη λύπη των Παθών. Είχα παρακολουθήσει το Χριστό στο μαρτύριό του, στην αγωνία του, στο θάνατο του· είχ' ακούσει και τη Διαθήκη του, είχα παρακαθίσει και στο Μυστικό Δείπνο, είχ' ακολουθήσει και την εκφορά του, κλαίγοντας μαζί με τη Θλιμμένη Μητέρα, που κι αυτή ακολουθούσε ζωγραφιστή σε μια μεγάλη εικόνα σαν αληθινή: ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατον μου τέκνον... Γι' αυτό το Χριστός Ανέστη μου έκαμε ύστερα τόση χαρά, τόση αγαλλίαση, γι' αυτό μου φάνηκε σαν μιαν υπέρτατη ικανοποίηση, σαν μια νίκη, σαν ένας θρίαμβος. Εκείνος που φόρεσε για εμπαιγμό ψεύτικη πορφύρα. Εκείνος που ποτίσθηκε χολή και ξίδι, και μαστιγώθηκε, και καρφώθηκε σε ξύλο, και πέθανε μαρτυρικά, σαν άνθρωπος, έβγαινε ζωντανός από τον τάφο κι ανέβαινε στον ουρανό σαν Θεός!
Έτσι έπρεπε να είναι. Για να μου δώσει τόση χαρά η Ανάσταση, έπρεπε να προηγηθεί το Πάθος· για να μου κάμει τόση εντύπωση το Πάσχα, έπρεπε να γνωρίσω τη Μεγάλη Εβδομάδα. Μαθαίνοντας όσα έμαθα εκείνον το χρόνο, μάθαινα τη ζωή, που ως τότε ήμουν πολύ μικρός για να την ξέρω, αφού οι γονείς που με φρόντιζαν και μ' οδηγούσαν, δεν με πήγαιναν παρά στις χαρούμενες κυριακάτικες λειτουργίες και με προφύλαγαν απ' τα λυπητερά, που δεν ήταν ακόμα για μένα. Έτσι και στη ζωή: Τη χαρά, την αληθινή χαρά, την κατακτούμε ύστερ' από αγώνα και αγωνία, ύστερ' από κόπο και λύπη. Πριν από κάθε μας Πάσχα, πρέπει να περάσουμε μια Μεγάλη Εβδομάδα.
Ω, αυτό το ξέρετε και σεις από τώρα. Μήπως την εβδομάδα των διαγωνισμών του σχολείου, που προηγείται από τη νίκη και τη χαρά του άριστα, δεν την ονομάζετε... Μεγάλη Εβδομάδα;
ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ
1. Η επιστημονική επιτροπή συγκροτήθηκε από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) στις 19/12/2019 (Απόσπασμα Πρακτικού 52/19-12-2019 συνεδρίασης του Δ.Σ. του ΙΕΠ/ Αριθμός Πρωτοκόλλου: 13322/19-12-2019) με έργο της,
α) Την εισήγηση για την βέλτιστη δυνατή μεταβατική λύση του ζητήματος με στόχο την πλήρη συμμόρφωση των Προγραμμάτων Σπουδών του Μαθήματος των Θρησκευτικών με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (Σ.τ.Ε.), για το χρονικό διάστημα που θα απαιτηθεί μέχρι τη συγγραφή και εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών και του αντιστοίχου διδακτικού υλικού για το Μάθημα των Θρησκευτικών
...
5. Η επιτροπή, έχουσα γνώση όλων αυτών των προβλημάτων, έπρεπε να επιλέξει ή να επέμβει διορθωτικά στα ΑΠΣ και βιβλία που είχαν συνταχθεί σχεδόν δύο δεκαετίες πριν (να επέμβει καταχρηστικά μεν, διότι δεν έχει ζητηθεί κάτι τέτοιο από το ΣτΕ, μη υπαρχούσης προσφυγής, υποχρεωτικά, δε, κατά το πνεύμα της απόφασης του ΣτΕ και ενώπιον του κινδύνου νέας προσφυγής) ή να επέμβει αναθεωρητικά στα ΠΣ του 2017, που πάσχουν μεν ως προς το ζήτημα της μη σαφούς καλλιέργειας θρησκευτικής συνείδησης των ορθοδόξων μαθητών και της μη διακριτής διδασκαλίας των άλλων θρησκειών (όπως έκρινε το Σ.τ.Ε., γεγονός που δεσμεύει τα μέλη της Επιτροπής), αλλά όμως, είναι συμβατά με σύγχρονες παιδαγωγικές και διδακτικές προτάσεις, οι οποίες, σύμφωνα με πρόσφατη στατιστική έρευνα, έχουν γίνει ασμένως αποδεκτές από τη μεγάλη μερίδα των θεολόγων εκπαιδευτικών. Υπό το πρίσμα αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να εργαστεί επί των ΠΣ του 2017, τηρώντας αυστηρά και απαρέγκλιτα τις αποφάσεις του Σ.τ.Ε. Το έργο ήταν επίμοχθο, δεδομένου του γεγονότος ότι: α) έπρεπε να ολοκληρωθεί εντός ελαχίστου χρονικού διαστήματος, β) έπρεπε να ελεγχθούν διονυχιστικά ΠΣ και «Φάκελοι» για απάλειψη όλων εκείνων των στοιχείων που οδήγησαν στην ακύρωση των ΠΣ ενώ γ) έπρεπε να προσεχθεί το παιδαγωγικό και διδακτικό μέρος όπως, επί παραδείγματι, η ισορροπία Προσδοκώμενων Μαθησιακών Αποτελεσμάτων και διδακτέας ύλης που απέμεινε μετά τις επεμβάσεις, και όποιου άλλου παιδαγωγικού και διδακτικού ζητήματος προέκυπτε.
Συνοπτικά οι κύριες αλλαγές:
Διαμόρφωση γενικών σκοπών σύμφωνα με τις αποφάσεις του ΣτΕ
Αφαίρεση θεμάτων που δεν αφορούν την ορθόδοξη πίστη σε Δημοτικό, Α και Β΄Γυμνασίου και Α΄ και Γ΄ Λυκείου
Μείωση Προσδοκώμενων Μαθησιακών Αποτελεσμάτων (ΠΜΑ) κατ’ αντιστοιχία αφαίρεσης συγκεκριμένων θεματικών ενοτήτων, σύμφωνα με την απόφαση του Σ.τ.Ε.
Εναρμόνιση βιβλίου μαθητή και Θεματικών Ενοτήτων με το προτεινόμενο ΠΣ
Αναδιάταξη ύλης και αντιμεταθέσεις κειμένων μεταξύ όλων των τάξεων
Διαγραφή θεματικών ενοτήτων (ΘΕ) ή υποενοτήτων και πρόσθεση νέων ΘΕ, όπου δει, ή κατάτμηση ΘΕ σε μικρότερες
Συγχώνευση ομοειδών ενοτήτων
Εισαγωγή νέου υλικού (γραπτών και πολυτροπικών κειμένων), σε βιβλία από επιλεγμένες ενότητες παλαιοτέρων βιβλίων μαθητή αλλά και άλλες πηγές
Τροποποίηση τίτλων
Διαγραφή κειμένων, εικόνων, τραγουδιών, ποιημάτων για λόγους που συνδέονται όχι μόνο με τις αποφάσεις του Σ.τ.Ε. αλλά και αναθεωρητικά προς την εν γένει σχέσητους με το περιεχόμενο των ενοτήτων των μαθημάτων καθώς και λαμβάνοντας υπ’όψιν την εμπειρία από την εφαρμογή τους κατά το προηγούμενο σχολικό έτος
Μετατροπή του «Φακέλου Μαθητή» σε «Βιβλίο Μαθητή»
Αλλαγή εξωφύλλων
Διόρθωση αβλεπτημάτων, ορθογραφικών και συντακτικών λαθών, παραλείψεων κ.ο.κ
Όμως, το μεγάλο στοίχημα για την επιτροπή αναμόρφωσης των Προγραμμάτων Σπουδών δεν τελειώνει εδώ. Το δυσκολότερο πρόβλημα είναι πως τα νέα Προγράμματα Σπουδών απαιτούν νέα βιβλία και, σύμφωνα με τους χρόνους που συνήθως χρειάζονται, θα είναι πολύ δύσκολο να έχουν εκδοθεί πριν την έναρξη της νέας χρονιάς.
Η Ν.Κεραμέως θα κάνει ότι και ο Ν.Φίλης όταν εισήγαγε τα νέα προγράμματα το 2016 αλλά άφησε τους μαθητές για έναν ολόκληρο χρόνο χωρίς βιβλία μοιράζοντας φωτοτυπίες και σελίδες από το διαδίκτυο ή θα πετύχει να έχουν τα σχολεία και νέα προγράμματα και νέα βιβλία στην ώρα τους;
Ακολουθούν τα επίσημα κείμενα του Ι.Ε.Π για όποιον επιθυμεί να τα μελετήσει.
ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ
Θέμα: Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός» για τη σχολική εορτή των Τριών Ιεραρχών
Σε προηγούμενη ανακοίνωση του στις 28 Ιανουαρίου 2020, ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός» επικεντρώθηκε στο μήνυμα της εκκλησιαστικής εορτής των Τριών Ιεραρχών και τη σημασία της για την Παιδεία και την Εκπαίδευση. Λόγω της βαρύτητας του θέματος της εκκλησιαστικής εορτής περιοριστήκαμε σε μια απλή αναφορά στο ζήτημα της πρόσφατης νομοθετικής αλλαγής γύρω από τις υποχρεώσεις των σχολείων και των εκπαιδευτικών σε αυτή την ημέρα. Στο πλαίσιο αυτό διατυπώσαμε την άποψη ότι η πρόβλεψη για την πραγματοποίηση εκδηλώσεων κατά την ημέρα αυτήν αποτελεί θετική εξέλιξη. Ταυτόχρονα επισημάναμε τον κίνδυνο υποβάθμισης της εορτής, με την καθιέρωση, για πρώτη φορά, της τήρησης του ωρολογίου προγράμματος μετά το πέρας των όποιων εκδηλώσεων.
Αποτιμώντας τις εμπειρίες που καταγράφτηκαν κατά τον φετινό εορτασμό, επανερχόμαστε στο θέμα, για να διευκρινίσουμε περαιτέρω τη θέση μας.
Όπως είναι γνωστό, ήδη από την εποχή της καθιέρωσης της σχολικής εορτής, κατά την ημέρα των Τριών Ιεραρχών δεν γινόταν μαθήματα. Το Υπουργείο Παιδείας όριζε με διάφορους τρόπους τη δυνατότητα των σχολείων να πραγματοποιούν εκδηλώσεις τόσο κατά την παραμονή, όσο και κατά την ημέρα της εορτής. Εξαίρεση αποτέλεσε η περυσινή χρονιά, κατά την οποία δεν προβλέπονταν εκδηλώσεις κατά την ημέρα της εορτής. Με την πρόσφατη νομοθετική αλλαγή ορίζεται πλέον ότι κατά την ημέρα αυτή πραγματοποιούνται εορταστικές εκδηλώσεις και κατά την κρίση του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, εκκλησιασμός. Ταυτόχρονα όμως ορίζεται ότι κατά τα λοιπά τηρείται το ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθημάτων της ημέρας. Η τελευταία ρύθμιση έρχεται να διαφοροποιήσει αποκλειστικά τη συγκεκριμένη σχολική εορτή από όλες τις υπόλοιπες, κατά τις οποίες δεν γίνονται μαθήματα. Η αλλαγή αυτή, «ειδικά» για την εορτή των Τριών Ιεραρχών, τελικά την υποβαθμίζει και αποτελεί εκτροπή από το πραγματικό νόημά της. Αυτό δείχνει και η εμπειρία από τον φετινό εορτασμό, κατά τον οποίο καταγράφτηκε η δυσφορία της εκπαιδευτικής κοινότητας, τόσο για τις παλινωδίες του Υπουργείου όσο και για το «στρίμωγμα» των όποιων εκδηλώσεων, οι οποίες ορίστηκαν ως μια δυνητική επιλογή, στο πλαίσιο του ωρολογίου προγράμματος.
Αναμφίβολα, τα πράγματα περιέπλεξε και η ατυχής δήλωση του Αρχιεπισκόπου περί αργιών και τεμπέληδων, η οποία προσέβαλε την εκπαιδευτική κοινότητα, σε μια στιγμή κατά την οποία ήταν σε εξέλιξη η συζήτηση για την αναμόρφωση και την ενίσχυση της εορτής. Θεωρούμε ότι τέτοια θέματα, τα οποία αφορούν στο σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας, πρέπει να αντιμετωπίζονται με περίσκεψη, διάλογο με τους εμπλεκομένους και χωρίς βιαστικές κινήσεις ή δηλώσεις.
Θεωρούμε επιβεβλημένη τη μόνιμη θέσπιση της 30ής Ιανουαρίου ως ημέρας της Παιδείας και των Γραμμάτων, με αφορμή τόσο την εκκλησιαστική εορτή όσο και την ιστορική παράδοση της εκπαίδευσης τουλάχιστον των τελευταίων 180 χρόνων. Κατά την ημέρα αυτή θα γίνονται εορταστικές και εκπαιδευτικές εκδηλώσεις και όχι μαθήματα, όπως ακριβώς σε όλες τις σχολικές εορτές.
Η εκπαιδευτική κοινότητα μπορεί έτσι να έχει τη δική της εορτή, ως ημέρα της Παιδείας και των Γραμμάτων, ως μια ευκαιρία διαλόγου για την αναζήτηση σκοπού, νοήματος και προσανατολισμού, η οποία να παραπέμπει σταθερά και γόνιμα, σύμφωνα με τους όρους των Τριών Ιεραρχών, στο όραμα για τη μεταμόρφωση και την ανακαίνιση του κόσμου και του ανθρώπου. Οι εκπαιδευτικοί, οι μαθητές και οι μαθήτριες είναι σε θέση να δώσουν νόημα και περιεχόμενο σε μια τέτοια εορτή, με δημιουργικές και ουσιαστικές δραστηριότητες, οι οποίες θα αγκαλιάζουν ολόκληρη την εκπαιδευτική κοινότητα ανεξάρτητα από τη θρησκευτική τοποθέτηση του κάθε μέλους της.
Με αφορμή τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών, ένα καταπληκτικό ντοκιμαντέρ για τη ζωή, τις ιδέες και το κοινωνικό έργο του Μ. Βασιλείου, τα γυρίσματα του οποίου έγιναν στην Ελλάδα, την Τουρκία, την Ιταλία και τη Συρία.
Η σειρά «Δεν είσαι μόνος», πραγματεύεται πανανθρώπινες αξίες που εκφράστηκαν σε κοινωνίες του παρελθόντος και στηρίζεται στα Πατερικά κείμενα, το Ευαγγέλιο, σε κείμενα θεωρητικά, κείμενα φιλοσοφικά, κείμενα δοξαστικά, και πολλές φορές προφητικά.
Αυτά τα κλασσικά κείμενα περιέχουν την πείρα και τη σοφία αιώνων, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, και συνδέονται με τα σημερινά προβλήματα του ανθρώπου, ανοίγοντας έναν γόνιμο διάλογο.
Είναι ένας λόγος που γράφτηκε εδώ και δυόμιση χιλιετίες επίκαιρος;
Σε ποια κοινωνία απευθυνόταν;
Τι κοινό έχει με τη σημερινή;
Μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο σε μια άλλη οπτική, έναν διαφορετικό προσανατολισμό και μια επαναξιολόγηση της πορείας του σήμερα;
Αν ενώσεις το βροχόνερο με το δάκρυ σου το γέλιο σου με τον ήλιο το σίφουνα, τον αγέρα με την ξεσηκωμένη αγανάκτησή σου. Αν κλάψεις για τα παιδάκια με τις ρόδινες ανταύγειες του δειλινού στο πρόσωπο, που πλαγιάζουν με τα χεριά αδειανά, με τα πόδια γυμνά θα βρεις τη μοναξιά σου. Αν σκύψεις στους συνανθρώπους σου μες στα αδιάφορα μάτια τους θα 'ναι γραμμένη απελπιστική, ολοκληρωτική η μοναξιά σου. Κι αν πάλι τους δείξεις το δρόμο της δύναμης και τους ξεφωνίσεις να πιστέψουν μόνο τον εαυτό τους θα τους δώσεις μια πίκρα παραπάνω γιατί δε θα το μπορούν, θα 'ναι βαρύ γι' αυτούς και θα 'ναι πάλι η μοναξιά σου. Αν φωνάξεις την αγάπη σου θα 'ρθει πίσω άδεια, κούφια, η ίδια σου η φωνή γιατί δεν είχε το κουράγιο να περάσει όλες τις σφαλισμένες πόρτες, όλα τα κουρασμένα βήματα όλους τους λασπωμένους δρόμους. Θα γυρίσει πίσω η φωνή που την έστειλες τρεμάμενη λαχταριστή, με άλλα λόγια που δεν την είχες προστάξει εσύ τα λόγια της μοναξιάς σου. Θεέ μου, τι θα γίνουμε; Πώς θα πορευτούμε; Πώς θα πιστέψουμε; Πώς θα ξεγελαστούμε; Μ' αυτή την αλλόκοτη φυγή των πραγμάτων των ψυχών από δίπλα μας; Ένας δρόμος υπάρχει, ένας τρόπος. Μια θα 'ναι η Νίκη: αν πιστέψουμε, αν γίνουμε, αν πορευτούμε. Μόνοι μας.
Αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Η Καθημερινή" εδώ
Περικόπτονται οι θρησκειολογικές αναφορές στα νυν προγράμματα σπουδών των Θρησκευτικών, ωστόσο τα προγράμματα δεν αποκαθηλώνονται. Αυτός είναι ο βασικός σχεδιασμός του υπουργείου Παιδείας για τις αλλαγές που θα γίνουν στο κρίσιμο μάθημα, καθώς πλέον το υπουργείο οφείλει να εναρμονισθεί με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που έκρινε αντισυνταγματικά τα νυν προγράμματα σπουδών των Θρησκευτικών.
Επίσης, αποφάσεις υπέρ της αναιτιολόγητης απαλλαγής από το μάθημα έχουν εκδώσει το ΣτΕ, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και η ελληνική Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, οι απαλλαγές των μαθητών από το μάθημα θα είναι πλέον αναιτιολόγητες.
Ειδικότερα, με εντολή της υπουργού Παιδείας, Νίκης Κεραμέως, συστάθηκε στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής επιτροπή επιστημόνων για τα ζητήματα που ανέκυψαν μετά τις αποφάσεις των δύο δικαστηρίων και της Αρχής. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», βασικός άξονας των αλλαγών θα είναι το ψαλίδισμα των αναφορών θρησκειολογικού χαρακτήρα που υπάρχουν στα νυν προγράμματα σπουδών.
Ουσιαστικά θα γίνουν προσαρμογές, ώστε το μάθημα να εναρμονισθεί με την απόφαση του ΣτΕ. Πρόκειται για τη βασική υπουργική γραμμή, η οποία συνάδει με τις θέσεις όσων πιστεύουν –μεταξύ αυτών και εκκλησιαστικοί παράγοντες– ότι το μάθημα δεν πρέπει να αποκτήσει ομολογιακό χαρακτήρα.
Παράλληλα, θα γίνουν περικοπές των θρησκειολογικών αναφορών από τους 11 φακέλους που έχουν δοθεί στους μαθητές των τάξεων ως προσωρινό έντυπο υλικό, πριν συγγραφούν νέα βιβλία.
Η διατήρηση των προγραμμάτων σπουδών προκρίθηκε και για τον επιπλέον λόγο ότι τα προγράμματα σπουδών δίνουν στους διδάσκοντες (δασκάλους στο δημοτικό και θεολόγους στη δευτεροβάθμια) την ελευθερία να προσαρμόσουν νέα στοιχεία.
Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ.
Παρουσιάζοντας:
Η Εκκλησία και τα εκκλησιαστικά σύμβολα.
- Ομαδοσυνεργασία – «Χάρτης εννοιών»: Οι μαθητές/μαθήτριες χωρίζονται σε ομάδες. Σε κάθε ομάδα δίνεται η λέξη «εκκλησία» (και η ετυμολογία της από λεξικό, π.χ. Μπαμπινιώτης, 2002) γραμμένη στο κέντρο, και εικόνες-σύμβολα της Εκκλησίας περιφερειακά (π.χ. ναυς, άμπελος). Οι μαθητές/μαθήτριες καλούνται να γράψουν κάτω από τη λ. εκκλησία συνειρμούς που τους γεννά η λέξη και η ετυμολογία της (π.χ. έκκληση, πρόσκληση, εκκλησία του Δήμου, κ.ο.κ.). Στη συνέχεια, καλούνται να συνδέσουν τη λ. Εκκλησία με μια εικόνα-σύμβολό της που τους αρέσει περισσότερο και να δικαιολογήσουν την επιλογή τους (γραπτώς κάτω από το σύμβολο). Ακολουθεί παρουσίαση στην ολομέλεια.
- Εναλλακτικά:
Ομαδοσυνεργασία –«Έντεχνος συλλογισμός (Artful thinking): Συνδέοντας, Επεκτείνοντας, Προκαλώντας»: Προβάλλονται φωτογραφίες με σύμβολα της εκκλησίας (ναυς, άμπελος, άγκυρα, το χριστόγραμμα, η λέξη ΙΧΘΥΣ, ο καλός ποιμήν, κ.ά.) και δίδονται σχετικά αγιογραφικά (π.χ. Ιω 10, 11∙ 14-15∙ Ιω 15, 5, Εβρ 6, 18β-19) ή άλλα κείμενα (Σχολικό Βιβλίο Γ΄ Γυμνασίου, ΔΕ 10). Οι μαθητές/μαθήτριες καλούνται να αντιστοιχίσουν τα κείμενα με τα σύμβολα απαντώντας στις ερωτήσεις του προτεινόμενου μοτίβου.
Εφαρμόζοντας:
Η Εκκλησία ως λατρευτική κοινότητα.
- «Θετικό - Αρνητικό»: Διαβάζονται ενδεικτικές φράσεις και καλούνται οι μαθητές/μαθήτριες να πάρουν θέση προς τον θετικό ή αρνητικό πόλο και να την υποστηρίξουν με επιχειρήματα: (π.χ -Όταν πηγαίνω εκκλησία νιώθω τον Θεό κοντά μου. -Δεν χρειάζεται να πηγαίνει κάποιος στην Εκκλησία για να είναι πιστός χριστιανός. -Η Εκκλησία είναι χρήσιμη μόνο για να τελούνται οι θρησκευτικές τελετές. -Μπορώ να αναπτύξω μόνος/μόνη μου την πνευματικότητά μου στο σπίτι μου. -Στην εκκλησία βρίσκω πραγματικό καταφύγιο, τόπο όπου ηρεμώ και βρίσκω τον πνευματικό εαυτό μου. -Στην εκκλησία όλοι με κρίνουν και μου λένε τι και πώς να το κάνω. -Στην εκκλησία συναντιέμαι με τους φίλους μου. -Στην εκκλησία είμαστε μια λατρευτική κοινότητα. -Στην εκκλησία συγχρωτιζόμαστε με ανθρώπους σαν κι εμάς. -Είναι ωραίο να προσευχόμαστε μαζί κ.ο.κ.)
- Εναλλακτικά:
«Έντεχνος Συλλογισμός (Artful Thinking): Ακούγοντας/διαβάζοντας 2Χ2 (παραλλαγή του 10Χ2)»: Οι μαθητές/μαθήτριες ακούν (ή διαβάζουν) τον ειρμό: «Τὸ στερέωμα, τῶν ἐπὶ σοὶ πεποιθότων, στερέωσον Κύριε τὴν Ἐκκλησίαν, ἣν ἐκτήσω, τῷ τιμίῳ σου αἵματι», ή τις φράσεις του ευαγγελίου « οὗ γάρ εἰσι δύο ἤ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τό ἐμόν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν» (Μτ 18, 19-20) και «Καί ἰδού ἐγώ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τάς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος» (Μτ 28, 20). Στη συνέχεια, σημειώνουν δύο λέξεις που συνδέονται με το νόημα του ειρμού/της φράσης. Ακολουθεί ερμηνεία (Κυπριανός Καρθαγένης, Ware, 2001) και σύντομη συζήτηση. Επαναλαμβάνεται η διαδικασία.
Διερευνώντας:
Χαρακτηριστικά της πρώτης Εκκλησίας.
- Ομαδοσυνεργασία –«Διήγηση βιβλικού κειμένου από άλλη προοπτική»: Δίνονται τα χωρία Πραξ 2, 42-47 και 4, 32-37 και απόσπασμα από την επιστολή Προς Διόγνητον. Οι μαθητές/μαθήτριες σε ομάδες επιχειρούν να διηγηθούν το ίδιο βιβλικό περιεχόμενο από την οπτική ενός χριστιανού της πρώτης κοινότητας (ενδεχομένως, εκφράζοντας και τα συναισθήματά του). Στη συνέχεια, διαβάζεται σε ολομέλεια απόσπασμα από την 1η Απολογία του Ιουστίνου και συγκρίνεται με όσα έγραψαν.
- Εναλλακτικά:
«Έντεχνος συλλογισμός (Artful thinking): Συνδέοντας, Επεκτείνοντας, Προκαλώντας»: Γίνεται προβολή παρουσίασης με φωτογραφίες και κατόψεις του πρώτου ευκτήριου οίκου της Δούρας Ευρωπού και δίνονται σχετικές πληροφορίες (π.χ. Στουφή) (ή οι μαθητές/μαθήτριες αναζητούν εικόνες και σχεδιαγράμματα στο διαδίκτυο για τη Δούρα Ευρωπό). Οι μαθητές/μαθήτριες παρατηρούν προσεκτικά την αρχιτεκτονική και ιδίως τους χώρους που προβλέπονται για ποικίλες δραστηριότητες (π.χ. βαπτιστήριο σε όροφο, αυλή, διδασκαλείο, κύριο χώρο λατρείας). Συνδέουν τις νέες πληροφορίες με ό,τι ήδη γνωρίζουν, επεκτείνουν τη σκέψη τους σε νέες κατευθύνσεις και διατυπώνουν ενδεχομένως νέες ερωτήσεις, αναζητήσεις (το κεντρικό θέμα είναι ο τρόπος λειτουργίας της εκκλησιαστικής κοινότητας).
λήμμα "Dura-Europos", Wikipedia
Πληροφορίες για τη Δούρα-Ευρωπό
α. Στη Μεσοποταμία, στη δυτική όχθη του Ευφράτη ποταμού, στη Δούρα Ευρωπό, οι ανασκαφές έφεραν στο φως τη σημαντικότερη κατ’ οίκον εκκλησία.
Πρόκειται για μια ελληνιστικού τύπου οικία, που διέθετε αρκετά δωμάτια διατεταγμένα γύρω από μία αυλή. Για τις ανάγκες της λατρείας δύο συνεχόμενα δωμάτια της νότιας πλευράς ενώθηκαν και αποτέλεσαν ένα ενιαίο χώρο (13Χ15μ.). Στην ανατολική πλευρά της αίθουσας βρέθηκε μία εξέδρα, όπου πιθανόν θα βρισκόταν ο θρόνος του επισκόπου, ίσως φορητός και ξύλινος. Η μετατροπή αυτή τοποθετείται πιθανότατα [...] γύρω στο 231/232.
Δέκα χρόνια περίπου μετά, στη βορειοδυτική γωνία του σπιτιού, ένα δωμάτιο μετατράπηκε σε βαπτιστήριο. Απέκτησε ορθογώνια κτιστή κολυμβήθρα με κιβώριο πάνω απ’ αυτή. Το βαπτιστήριο διακοσμήθηκε με τοιχογραφίες, που περιελάμβαναν θέματα σχετικά με το Βάπτισμα και τη διδασκαλία της Εκκλησίας γι’ αυτό».
Στουφή, Ι. Η ναοδομία: Ιστορική και θεολογική θεώρηση, σ. 1.
Αναπλαισιώνοντας:
Η Εκκλησία στο Σύμβολο της Πίστης.
- Ομαδοσυνεργασία – «Χάρτης εννοιών»: Με τη βοήθεια βιβλικών χωρίων (Κολ 1,18, Εφ 5,25-27, Μκ 16, 15, Εβρ 3,1, Εφ 2,20 κ.ά.) θεολογικών κειμένων (π.χ Κύριλλος Ιεροσολύμων, Ι. Χρυσόστομος, Παπαθανασίου, 2009) και της εικόνας της Πεντηκοστής, οι μαθητές/μαθήτριες κατασκευάζουν έναν χάρτη εννοιών, για τα χαρακτηριστικά που αποδίδονται στην Εκκλησία μέσα στο Σύμβολο της Πίστεως («Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική») εξηγώντας σύντομα κάτω από κάθε όρο τη σημασία του.
- Εναλλακτικά:
«Έντεχνος συλλογισμός (Artful thinking): Ερμηνεία και αιτιολόγηση»: Δίνεται/Προβάλλεται η βυζαντινή εικόνα της Πεντηκοστής και το άρθρο 9 του Συμβόλου της Πίστεως. Οι μαθητές/μαθήτριες καλούνται να συνδυάσουν εικόνα και κείμενο, και να δώσουν μια αιτιολογημένη ερμηνεία και των δύο. (Επικουρικά θα μπορούσαν να δοθούν και κάποια σχετικά βιβλικά χωρία, π.χ. Κολ 1,18, Εφ 5,25-27, Μκ 16, 15, Εβρ 3,1, Εφ 2,20).
1. Το 9ο άρθρο του «Συμβόλου της Πίστεως» («Πιστεύω»):
στην Εκκλησία που είναι μία, αγία, καθολική και αποστολική.
Θεοφάνης ο Kρης (1546). Κυριακή της Πεντηκοστής. Ι. Μονή Σταυρονικήτα, Άγιο Όρος.
Αξιολογώντας:
Η Εκκλησία σήμερα.
- «Σύγκριση κειμένων»: Δίνονται δύο κείμενα· το ένα είναι του Διονυσίου Αλεξανδρείας για τη δράση των χριστιανών σε επιδημία πανώλης, και το άλλο αφορά στο φιλανθρωπικό έργο μιας Εκκλησίας (π.χ. της Εκκλησίας της Αλβανίας). (Εναλλακτικά, θα μπορούσε να γίνει αναζήτηση στην ιστοσελίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος, «Κοινωνικό έργο»). Οι μαθητές/μαθήτριες συγκρίνουν τα κείμενα και επισημαίνουν τις ιδιαιτερότητες, τις ομοιότητες και τις διαφορές τους.
- Εναλλακτικά:
«Ομαδοσυνεργασία - Καθοδηγούμενη ιστοεξερεύνηση και δημιουργία WebQuest» με θέμα: Το κοινωνικό έργο της Εκκλησίας σήμερα.
Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ.
Παρουσιάζοντας:
Εργασία και Αεργία
- «Αξιολογική επιλογή κειμένων»: Ερμηνεία των όρων «εργασία» και «αεργία» μέσα από Αγιογραφικά χωρία, πατερικά κείμενα και αποσπάσματα από το Γεροντικό (π.χ. Β’ Θεσ. 3, 10, Μτ. 5, 16, Ιακ. 2, 17, Θεσ. Α΄ 4, 11, Παροιμίες 6, 6-11, Αββάς Αμμωνάς, Γεροντικό. Ιωάννης ο Χρυσόστομος, 1ος λόγος στο «Ασπάσασθε Πρίσκιλλαν και Ακύλαν»).
- Εναλλακτικά:
«Μετάδοση βίντεο»: Προβάλλεται απόσπασμα από ντοκιμαντέρ ή ταινία με θέμα την εργασία (π.χ. Agora: From democracy to market, Το κυνήγι της ευτυχίας, Δυο ημέρες, μια νύχτα, Εργασία κ.ά.) και οι μαθητές/μαθήτριες συμπληρώνουν σχετικό φύλλο εργασίας με ερωτήσεις που αφορούν την εργασία, την αεργία, την ανεργία, τον ανταγωνισμό κ.λπ.
Εφαρμόζοντας:
Ηθικά ζητήματα στον χώρο των εργασιακών σχέσεων.
- «Σύγκριση κειμένων» και «Σκέψου, Συζήτησε, Μοιράσου (TPS)»: Οι μαθητές/μαθήτριες μελετούν την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (άρθρα 23-25). Στη συνέχεια διαβάζουν άρθρα απ’ τον ημερήσιο Τύπο ή παρακολουθούν βίντεο που αφορούν σύγχρονες περιπτώσεις δυσμενών συνθηκών εργασίας (π.χ. σε εργοστάσια στην Κίνα, Ινδία, Αμερική κ.λπ. ή σε ευρωπαϊκές αλυσίδες καταστημάτων κ.ά.). Ακολουθεί συζήτηση.
- Εναλλακτικά:
«Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης»: Οι μαθητές/μαθήτριες σε ομαδοσυνεργασία επεξεργάζονται στοιχεία στατιστικών και άρθρων από τον ημερήσιο τύπο με θέματα που αφορούν την παιδική εργασία, την εκμετάλλευση, την εμπορία ανθρώπων κ.λπ. (διαφορετικό θέμα η κάθε ομάδα) και τα παρουσιάζουν στην ολομέλεια της τάξης, η οποία και θέτει ερωτήματα προς συζήτηση.
3. Τα Ανθρώπινα Δικαιώματα
ΑΡΘΡΟ 23
1. Καθένας έχει το δικαίωμα να εργάζεται και να επιλέγει ελεύθερα το επάγγελμά του, να έχει δίκαιες
και ικανοποιητικές συνθήκες δουλειάς και να προστατεύεται από την ανεργία.
2. Όλοι, χωρίς καμία διάκριση, έχουν το δικαίωμα ίσης αμοιβής για ίση εργασία.
3. Κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα δίκαιης και ικανοποιητικής αμοιβής, που να εξασφαλίζει σε αυτόν και την οικογένειά του συνθήκες ζωής άξιες στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. […]
ΑΡΘΡΟ 24
Καθένας έχει το δικαίωμα στην ανάπαυση, σε ελεύθερο χρόνο, και ιδιαίτερα, σε λογικό περιορισμό
του χρόνου εργασίας και σε περιοδικές άδειες με πλήρεις αποδοχές.
ΑΡΘΡΟ 25
1. Καθένας έχει δικαίωμα σε ένα βιοτικό επίπεδο ικανό να εξασφαλίσει στον ίδιο και στην οικογένειά του υγεία και ευημερία, και ειδικότερα τροφή, ρουχισμό, κατοικία, ιατρική περίθαλψη όπως και τις απαραίτητες κοινωνικές υπηρεσίες. Έχει ακόμα δικαίωμα σε ασφάλιση για την ανεργία, την αρρώστια, την αναπηρία, τη χηρεία, τη γεροντική ηλικία, όπως και για όλες τις άλλες περιπτώσεις που στερείται τα μέσα της συντήρησής του, εξαιτίας περιστάσεων ανεξαρτήτων της θέλησής του.
2. Η μητρότητα και η παιδική ηλικία έχουν δικαίωμα ειδικής μέριμνας και περίθαλψης. Όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα αν είναι νόμιμα ή εξώγαμα, απολαμβάνουν την ίδια κοινωνική προστασία.
OHE, Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, 1948
Διερευνώντας:
Θρησκευτικές προσεγγίσεις στο ζήτημα της εργασίας.
- «Μαρκάρισμα και υπογράμμιση κειμένου»: Υπογραμμίζονται τα σπουδαιότερα σημεία, έννοιες–κλειδιά θεολογικού κειμένου σχετικού με την εργασία (π.χ. Σινόπουλου, 1997).
- Εναλλακτικά:
«Τοποθέτηση απέναντι στο κείμενο με Σκέψου, Συζήτησε ισότιμα, Μοιράσου (TTPS)»: Εκφράζονται απόψεις με αφορμή θεολογικό κείμενο για την εργασία (π.χ. Σ. Μπουλγκάκωφ, 1964).
5. Σκοπός εργασίας
Ο άνθρωπος δεν είναι μόνον ο λόγος ο νοητικός, αλλά και ο λόγος ο οικονομικός του κόσμου, ο κύριος της δημιουργίας. Έχει το δικαίωμα και το καθήκον να εργάζεται μέσα στον κόσμο για την ίδια του την ύπαρξη, για να βοηθά τον πλησίον του και για να εκτελέσει το κοινό έργο της ανθρωπότητας, σύμφωνα με την παραγγελία του Θεού «άρχετε πάσης της γης και κατακυριεύσατε αυτής» (Γεν. 1,28). Η εργασία του ανθρώπου αποτελεί μέρος των σχέσεών του με τη φύση και καθαγιάζεται με τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος. […]
Να εργάζεσαι σημαίνει να βγαίνεις ενεργητικά από τον εαυτό σου για να περάσεις μέσα στον κόσμο. Κάθε πράξη εργασίας είναι μια πραγματοποίηση του σκοπού του ανθρώπου έξω από τον εαυτό του… Το καλύτερο οικονομικό σχήμα -όποιο κι αν είναι τ’ όνομά του και μ’ οποιονδήποτε τρόπο κι αν συνδέεται με τον καπιταλισμό και το σοσιαλισμό, την ατομική ιδιοκτησία ή την κοινοκτημοσύνη- είναι εκείνο που εξασφαλίζει καλύτερα σε κάθε δεδομένη κατάσταση πραγμάτων την προσωπική ελευθερία, διαφυλάττοντάς την και από τη φυσική φτώχεια και από την κοινωνική δουλεία.
Σεργκέι Μπουλγκάκωφ, Ορθοδοξία και οικονομική ζωή
Αναπλαισιώνοντας:
Αποτύπωση ηθικών πλαισίων με θρησκευτικά κριτήρια στην προσέγγιση των εργασιακών ζητημάτων.
- «Γράφουν επιστολές»: Αξιοποιώντας τα κείμενα που επεξεργάστηκαν σε προηγούμενα στάδια οι μαθητές/μαθήτριες σε ομαδοσυνεργασία συντάσσουν επιστολή που θέτει τα ηθικά πλαίσια συνθηκών εργασίας και που απευθύνεται στη Διεύθυνση μιας τοπικής βιοτεχνίας ή βιομηχανικής μονάδας ή αλυσίδας καταστημάτων, ξεκινώντας με τη φράση που ήταν γραμμένη στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης Νταχάου: «Arbeit macht frei» (= Η εργασία απελευθερώνει).
- Εναλλακτικά:
«Κείμενα με έμπνευση»: Με ομαδοσυνεργασία οι μαθητές/μαθήτριες συντάσσουν πεζό ή ποιητικό κείμενο με αφορμή αγιογραφικά χωρία και αποφθέγματα Πατέρων της Εκκλησίας σχετικά με τη δίκαιη μεταχείριση των εργατών. Προτείνεται να συνταχθούν φύλλα εργασίας για την κάθε ομάδα.
Νταχάου: «Arbeit macht frei» (= Η εργασία απελευθερώνει)
Η μεταχείριση των εργατών
1. Αλίμονο σ’ εκείνους που στερούν από τους εργάτες τον δίκαιο μισθό τους, γιατί είναι όμοιοι μ’ αυτούς που χύνουν αίμα.
Όσιος Εφραίμ ο Σύρος, Λόγος εις την Δευτέραν Παρουσίαν
2. 1Ακούστε με τώρα κι εσείς οι πλούσιοι. Κλάψτε με γοερές κραυγές για τα βάσανά σας, που όπου να ’ναι έρχονται. 2Ο πλούτος σας σάπισε, και τα ρούχα σας τα ’φαγε ο σκόρος· 3το χρυσάφι σας και το ασήμι κατασκούριασαν, και η σκουριά τους θα είναι μαρτυρική κατάθεση εναντίον σας και θα καταφάει τις σάρκες σας σαν τη φωτιά. Κι ενώ πλησιάζει η κρίση, εσείς μαζεύετε θησαυρούς. 4Ακούτε! Κραυγάζει ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα χωράφια σας κι εσείς τους τον στερήσατε·και οι κραυγές των θεριστών έφτασαν ως στ’ αυτιά του παντοδύναμου Κυρίου.
Επιστολή Ιακώβου 5, 1- 4
3. 14Μην εκμεταλλεύεσαι ποτέ τον μισθωτό, το δυστυχισμένο και το φτωχό συμπατριώτη σου ή τον ξένο που ζει σε μια από τις πόλεις της χώρας σου. 15Να του δίνεις κάθε μέρα το ημερομίσθιό του, πριν απ’ τη δύση του ήλιου· γιατί είναι φτωχός και το έχει ανάγκη. Αλλιώς αυτός θα φωνάξει με αγανάκτηση εναντίον σου στον Κύριο, κι αυτό θα σου καταλογιστεί για αμαρτία.
Δευτερονόμιο 24, 14- 15
4. Όποιος από το διπλανό του τη διατροφή του αφαιρεί, είναι το ίδιο σαν να τον σκοτώνει· κι όποιος δε δίνει στον εργάτη το μισθό του, είναι φονιάς.
Σοφία Σειράχ 34, 22
Αξιολογώντας:
Ατομική και συλλογική ευθύνη των πιστών για ζητήματα που αφορούν στην εργασία.
- «Παιχνίδι ρόλων» με υποθετικό σενάριο: Στην περιοχή του σχολείου υπάρχει ένα εργοστάσιο το οποίο κλείνει ή ανακαλύπτεται επιχείρηση (αγροτική ή άλλη) με εκμετάλλευση εργαζομένων δουλοκτητικού τύπου. Οι μαθητές/μαθήτριες σε ομαδοσυνεργασία (πρώτα σε μονάδες, στη συνέχεια σε δυάδες και τέλος σε τετράδες) συζητούν την προσωπική τους στάση, αποφασίζουν και σκηνοθετούν /οργανώνουν τη συλλογική τους αντίδραση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν στην ανάμειξη της τοπικής θρησκευτικής κοινότητας και γενικότερα την πνευματική διάσταση του θέματος.
- Εναλλακτικά:
«Graffiti». Κατασκευή πλακάτ με συνθήματα για δικαιώματα και υποχρεώσεις που αφορούν την εργασία. Σκοπός είναι να χρησιμοποιήσουν όσα έμαθαν στο μάθημα των Θρησκευτικών σε αυτή την ενότητα.
Επιλέγεται η βιωματική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ.
Βιώνοντας:
Η μύηση σε μία κοινότητα.
- «Σκέψου, συζήτησε, μοιράσου (TPS)». Οι μαθητές/μαθήτριες αναφέρουν παραδείγματα ή διαδικασίες μύησης - ένταξης ενός νέου μέλους σε μια ομάδα.
- Εναλλακτικά:
- «Ομαδοσυνεργασία – Έντεχνος Συλλογισμός – Βάζοντας τίτλους»: Οι μαθητές/μαθήτριες παρατηρούν εικόνες με διάφορες μορφές μύησης και βάζουν τίτλους δικαιολογώντας την επιλογή τους. Στη συνέχεια αναζητούν το κοινό στοιχείο των εικόνων.
Νοηματοδοτώντας:
Είσοδος και ένταξη στην Εκκλησία.
- «Ομαδοσυνεργασία – Έντεχνος Συλλογισμός – Δημιουργικές ερωτήσεις»: Ο/Η εκπαιδευτικός προβάλλει βίντεο ή προτρέπει τους μαθητές/τις μαθήτριες να παρατηρήσουν εικόνες με θέμα τη μύηση στον Χριστιανισμό. Στη συνέχεια, οι μαθητές/μαθήτριες χωρισμένοι/ες σε ομάδες καταγράφουν σκέψεις και ερωτήματα γύρω από αυτά που παρατήρησαν. Ενδεικτικά ερωτήματα: Τι παρατηρείτε; Σε ποιους/ποιες απευθύνεται η συγκεκριμένη τελετή; Πρέπει να υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις για την ένταξη στην Εκκλησία; Μπορεί να γίνει ένταξη χωρίς διδασκαλία/κατήχηση;
- Εναλλακτικά:
«Υπογράμμιση κειμένου». Οι μαθητές/μαθήτριες διαβάζουν και υπογραμμίζουν λέξεις -κλειδιά σε κείμενα που αναφέρονται στο μυστήριο και στην Ορθόδοξη ακολουθία του Βαπτίσματος και του χρίσματος (Σχολικό Βιβλίο Α΄ Λυκείου, ΔΕ 21, Συμεών Θεσσαλονίκης) και σηματοδοτούν την έναρξη της καινούριας ζωής στην Εκκλησία.
Αριστερά: Βάπτιση ενηλίκων στην Αβάνα της Κούβας. Δεξιά: Ομαδική βάπτιση παιδιών και ενηλίκων από την Ουκρανία.
Βαπτίσεις στις Φιλιππίνες
Αναλύοντας:
Προϋποθέσεις και στοιχεία εισόδου – ένταξης στην Εκκλησία.
- «Τροχιά της μάθησης»: Οι μαθητές/μαθήτριες, περνώντας από τους «σταθμούς» με το υλικό, μελετούν κείμενα (Σχολικό Βιβλίο Α΄ Λυκείου, ΔΕ 21, Schmemann 1984, κ.λπ.), παρατηρούν σχετικές εικόνες και συμπληρώνουν φύλλο εργασίας σχετικά με τα βασικά μέρη, τη σημασία και τους συμβολισμούς του χριστιανικού βαπτίσματος, που σηματοδοτούν την έναρξη της καινούριας ζωής στην Εκκλησία.
- Εναλλακτικά:
«Ρόλος στον τοίχο»: Φανταζόμαστε έναν σύγχρονο Αφρικανό νέο, που σκέφτεται να μυηθεί στη χριστιανική πίστη. Τι σκέφτεται, πώς αισθάνεται, τι χρειάζεται, τι φοβάται. Πώς είναι γι’ αυτόν η κατήχηση και το Βάπτισμα. Η αφορμή μπορεί να δοθεί από σχετικές εικόνες και κείμενα (π.χ. Σχολικό Βιβλίο Α΄ Λυκείου, ΔΕ 21, Schmemann, 1984).
Εφαρμόζοντας:
Νέοι και ένταξη σε θρησκευτικές κοινότητες.
- «Ομαδοσυνεργασία: Λεύκωμα με ευχές και αφιερώσεις»: Ένας συμμαθητής/μία συμμαθήτρια σε καλεί σε μία τελετή Βαπτίσματος. Οργανώνετε ένα λεύκωμα με αφιερώσεις και ευχές κατάλληλες για την περίσταση.
- Εναλλακτικά:
«Κάρτα ρόλου και ανακριτική καρέκλα»: Ένας πατέρας ή μια μητέρα προβληματίζεται για το ενδεχόμενο θρησκευτικής ένταξης του παιδιού του/της. Ένας μαθητής/μια μαθήτρια αναλαμβάνει τον ρόλο του πατέρα/της μητέρας και μια ομάδα μαθητών/μαθητριών μέσα από ερωτήσεις ζητά να εκθέσει τους προβληματισμούς του/της.
