Κόρδοβα - Η Μεθκίτα

Η Μεθκίτα

Η Μεθκίτα (ισπανικά: Mezquita–catedral de Córdoba), γνωστή και ως τέμενος της Κόρδοβα (ισπανικά: Mezquita de Córdoba) και εκκλησιαστικά ως Καθεδρικός ναός της Παναγίας της Ανάληψης (ισπανικά: Catedral de Nuestra Señora de la Asunción) είναι καθολικός χριστιανικός ναός της αρχιεπισκοπής της Κόρδοβα αφιερωμένος στην Ανάληψη της Θεοτόκου. Παλαιότερα ήταν ένα σημαντικό Τζαμί κατά την περίοδο που στην περιοχή κυριαρχούσε το Ισλάμ.

Η κατασκευή της Μεθκίτα (κανονικά ονομαζόταν το Τζαμί Aljama) διήρκεσε πάνω από δύο αιώνες. Ξεκίνησε το 784 μ.Χ. υπό την εποπτεία του πρώτου μουσουλμάνου Εμίρη της περιοχής του Abd ar-Rahman  του Α΄, ο οποίος αρχικά έκανε το τζαμί σαν μια πρόσθετη κατασκευή στο παλάτι του και του έδωσε το όνομα της συζύγου του.

Η Αυλή των Πορτοκαλιών στο εσωτερικό του κτηρίου

Το τζαμί κτίστηκε αρχικά πάνω στα ερείπια του καθεδρικού ναού του Αγίου Βικεντίου που είχαν χτίσει παλαιότερα η Βησιγότθοι.

Σύμφωνα με τον ιστορικό συγγραφέα ar-Râzî, ο οποίος έγραψε πρώτος την ιστορία του τζαμιού, όταν οι δυνάμεις του   Tariq ibn-Ziyad κατέλαβαν την Κόρδοβα το 711 μ.Χ. αποφάσισαν πως θα ήταν δίκαιο αυτοί και οι Χριστιανοί της πόλης να μοιράζονται τον χώρο του ναού. Ωστόσο όταν ο εξόριστος Ομεϋάδης πρίγκιπας Αμπ αλ-Ραχμάν Α΄ διέφυγε στην Ιβηρική και νίκησε τον κυβερνήτη των Αλ-Ανταλούς Γιουσούφ αλ-Φίχρ και εγκαταστάθηκε στην Κόρδοβα, ο χώρος που είχε συμφωνηθεί δεν αρκούσε πλέον για το μουσουλμανικό πληθυσμό. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Εμίρη και του επισκόπου της Κόρδοβα έκλεισαν με την υπόσχεση από πλευράς των μουσουλμάνων καταβολής ενός μεγάλου χρηματικού ποσού σαν αποζημίωση των Χριστιανών καθώς και με την αδειοδότηση για ανοικοδόμηση μιας εκκλησίας που είχε κατεδαφιστεί τελείως κατά την κατάληψη της πόλης και η οποία προηγουμένως ήταν αφιερωμένη στους Αγίους Φαούστο, Ιανουάριο και Μαρσέλλο, τρεις Χριστιανούς μάρτυρες τους οποίους τιμούσαν με ευλάβεια. Η συμφωνία έκλεισε και οι Χριστιανοί εγκατέλειψαν την μισή εκκλησία του Αγίου Βικεντίου, η οποία ισοπεδώθηκε για να χτιστεί το νέο τζαμί στα θεμέλιά του.

Η νότια πρόσοψη

Η Κατασκευή

Ο πρώτος αρχιτέκτονας του τζαμιού Sidi ben Ayub είχε στη διάθεσή του κίονες από μάρμαρο, πορφυρίτη και ίασπη από τον παλαιό βησιγοτθικό ναό καθώς και από διάφορα ρωμαϊκά μνημεία καθώς κίονες μεταφέρθηκαν με πλοία από όλα τα σημεία της πρώην Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Επίσης άλλοι στάλθηκαν από διάφορες περιοχές της Ιβηρικής χερσονήσου ως δώρα από τους κυβερνήτες των επαρχιών. Αυτό το έτοιμο οικοδομικό υλικό θα μπορούσε να είναι ένας σημαντικός παράγοντας διευκόλυνσης αλλά ωστόσο ο αρχιτέκτονας βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα σοβαρό πρόβλημα: τη μεγάλη ποικιλία των κολονών ως προς το μέγεθος. Πολλές κολόνες ήταν πάρα πολύ ψηλές, ωστόσο οι πλειοψηφία ήταν αρκετά κοντοί ώστε ακόμα και με τη χρήση αψίδας να μην μπορούν να αγγίξουν την οροφή. Η λύση που έδωσε ήταν για τους πολύ ψηλούς κίονες να τους βυθίσει στο πάτωμα ενώ για τους κοντούς κίονες (λύση που μάλλον εμπνεύστηκε από τα ρωμαϊκά υδραγωγεία) να προσθέσει μια δεύτερη σειρά από τετράγωνα πρόσθετα κομμάτια μάρμαρο στην κορυφή των κιόνων, που χρησίμευαν σαν βάσεις για τα τόξα που στήριζαν την οροφή. Προκειμένου να κάνει το κτίριο ακόμα πιο ανθεκτικό και σταθερό προσθέτει και δεύτερη πεταλόμορφη αψίδα πάνω από τους κοντότερους κίονες. Με τον τρόπο αυτό δίνει και το σχήμα της χουρμαδιάς, δέντρου που ήταν ιδιαίτερα σεβαστό στους πρώτους Άραβες της Ισπανίας.

Μια δεύτερη αισθητική καινοτομία στην κατασκευή ήταν η εναλλαγή τούβλου και πέτρας στις καμάρες, που δημιουργεί αυτό το ριγέ μοτίβο κόκκινου και λευκού και δίνει μια ενιαία και χαρακτηριστική μοναδικότητα στο μνημείο. Ελεφαντόδοντο, ίασπις, πορφύρα, χρυσός, άργυρος, χαλκός και ορείχαλκος χρησιμοποιήθηκαν επίσης στη διακόσμηση του τεμένους. Σχεδιάστηκαν εντυπωσιακά μωσαϊκά και πλακάκια. Πλάκες από αρωματικά ξύλα καρφωμένα με καρφιά από καθαρό χρυσάφι και οι κόκκινοι μαρμάρινοι κίονες που ειπώθηκε ότι ήταν έργο του Θεού.

Η κάτοψη του μνημείου

Το αρχιτεκτονικό αυτό συγκρότημα άσκησε μια έντονη επιρροή σε όλο τον Αραβικό κόσμο και έδωσε τον τόνο για κάθε μελλοντική επέκταση του κτιρίου, εκτός από τον  χριστιανικό που προστέθηκε στη συνέχεια.

Η κατασκευή ολοκληρώθηκε σε χρόνο ρεκόρ, ένα μόλις χρόνο από την έναρξη των εργασιών τον 785.

Μεταγενέστερες προσθήκες

Το τζαμί υπέστη πολλές μεταγενέστερες αλλαγές: Ο Abd ar-Rahman III παρήγγειλε το χτίσιμο ενός νέου μιναρέ,ενώ ο Al-Hakam II, στα 961 μ.Χ., διεύρυνε το σχέδιο του κτιρίου και εμπλούτισε το μιχράμπ. 

Το Μιχράμπ με τα εξαίσια ψηφιδωτά, έργο βυζαντινών τεχνιτών

Η συνολική ομοιομορφία του τζαμιού διασπάστηκε τον 10ο αιώνα στα χρόνια του al Hakam II, εποχή κατά την οποία το τέμενος γνώρισε την οριστική του επέκταση, με την προσθήκη ενός απέραντου θολωτού συμπλέγματος πυλώνων γύρω από μεγάλη στολίδι του τζαμιού, το ιερό Μιχράμπ. Ακόμη και σ' αυτήν την περίπτωση, αν και επιμήκυνε την αίθουσα προσευχής κατά το ένα τρίτο, φρόντισε να ευθυγραμμιστεί με προσοχή το νέο μιχράμπ στο τέλος του ίδιου κεντρικού κλίτους στο οποίο κατέληγαν και τα δύο προηγούμενα. Το μιχράμπ έχει δύο λειτουργίες στην ισλαμική λατρεία: πρώτον δείχνει την κατεύθυνση της Μέκκας (και ως εκ τούτου της προσευχής) και αυξάνει την ένταση της φωνής του ιμάμη, ή του ηγέτης της προσευχή. Στην Κόρδοβα  επίσης ξεχωρίζει για την απαράμιλλη ομορφιά του.

Ο θόλος με τα ψηφιδωτά στο εσωτερικό του Μιχράμπ

Τo ζεύγος πυλώνων που πλαισιώνουν το μιχράμπ και υποστηρίζουν την καμάρα του αφαιρέθηκαν από το προηγούμενο μιχράμπ του Abd ar-Rahman Ι, η διακεκριμένη θέση που κατέχουν αναμφίβολα αποτελεί ένδειξη σεβασμού του Αλ-Χακάμ προς τον σπουδαίο προκατόχου του. Το εσωτερικό της κόγχης είναι αρκετά απλό, σε σύγκριση με το ταβάνι σε σχήμα οστράκου, επενδυμένο από ενιαία πλάκα μαρμάρου. Οι θάλαμοι σε κάθε πλευρά, καθώς επίσης και ο θόλος πάνω από το μιχράμπ, είναι διακοσμημένα με θαυμάσια ψηφιδωτά σε χρυσό, σκούρο-κόκκινο, τιρκουάζ και πράσινο χρώμα. Είναι έργο βυζαντινών τεχνιτών τους οποίους έστειλε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Νικηφόρος Β μετά από αίτημα του al-Hakam. Τα δωμάτια αυτά αποτελούν τη maksura, έναν ιδιαίτερο χώρο όπου ο Χαλίφης και η ακολουθία του προσεύχονταν, χώρος ανάλογος ενός φιλομαθή και ευαίσθητου κυβερνήτη. Ένα στοιχείο που κάνει το τζαμί αυτό μοναδικό σε σχέση με όλα τα άλλα τζαμιά, είναι πως το μιχράμπ δε έχει κατεύθυνση προς τη Μέκκα, επειδή τα θεμέλια του κτιρίου βρίσκονται πάνω σε παλαιότερες ρωμαϊκές και βησιγοτθικές κατασκευές.

Η τελευταία από τις ανακατασκευές έγινε από τον Al-Mansur Ibn Abi Aamir το 987. Αυτός ο βεζίρης, σφετεριστής του θρόνου και δεινός πολεμιστής, ολοκλήρωσε την επέκταση του κτηρίου με την προσθήκη εφτά σειρών κιόνων σε ολόκληρη την ανατολική πλευρά. Το εσωτερικό ήταν πλούσια διακοσμημένο και μάλιστα περιελάμβανε και τις  καμπάνες του καθεδρικού ναού του Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα. Μετά την επιτυχημένη του εκστρατεία εναντίον αυτού του κέντρου για τους χριστιανούς προσκυνητές, ο Αλ-Μανσούρ υποχρέωσε τους Χριστιανούς αιχμάλωτούς του να τις μεταφέρουν στους ώμους τους από τη Γαλικία στην Κόρδοβα. Η αντίστροφη διαδικασία έλαβε χώρα μετά την κατάληψη της Κόρδοβα από τον Fernando el Σάντο στο 1236.

Ήταν το ωραιότερο από τα περισσότερα από χίλια τζαμιά που διέθετε η πόλη και για αρκετό διάστημα το δεύτερο μεγαλύτερο τζαμί σε όλο το Μουσουλμανικό κόσμο. Συνδέονταν με υπερυψωμένη δίοδο με τον παλάτι του Χαλίφη, επιτρέποντας έτσι στον κυβερνήτη της Κόρδοβα να επισκέπτεται το τζαμί χωρίς να διακινδυνεύει από απόπειρες δολοφονίας. Σήμερα το παλάτι του Επισκόπου βρίσκεται στην πλευρά του παλατιού του Χαλίφη.

Το Μεγάλο Τέμενος της Κόρδοβα είχε σημαντική θέση στην μουσουλμανική κοινότητα των Αλ-Ανταλούς για τρεις αιώνες. Στην Κόρδοβα, την πρωτεύουσα, το τέμενος ήταν η καρδιά και κύριο σημείο ενδιαφέροντος στην πόλη. Ο Μοχάμεντ Ικμπάλ περιέγραψε την αίθουσαν με τους κιόνες ως να έχει «αμέτρητους κιόνες όπως οι σειρές των φοινίκων στις οάσεις της Συρίας». Για τους ανθρώπους της Αλ-Ανταλούς «η ομορφιά του τεμένους ήταν τόσο μεγάλη ώστε δεν μπορεί να περιγραφεί».

Η κύρια αίθουσα του τεμένους χρησιμοποιούνταν για μία ποικιλία δραστηριοτήτων. Χρησιμοποιήθηκε ως κύρια αίθουσα προσευχής της προσωπικής αφοσίωσης, τις πέντε καθημερινής μουσουλμανικές προσευχές και τις ειδικές προσευχές της Παρασκευής. Επίσης, χρησιμοποιήθηκε ως αίθουσα διδασκαλίας του θρησκευτικού νόμου της Σαρία κατά τη διάρκεια της εξουσίας του Αμπντ αλ-Ραχμάν και των διαδόχων του.

Χριστιανική εκκλησία

Την ίδια χρονιά (1236) που η Κόρδοβα ανακτήθηκε από τους Μαυριτανούς, από το βασιλιά Φερδινάνδο ΙΙΙ της Καστίλης (Ελ Santo) και επανασυνδέθηκε στη χριστιανοσύνη, το τζαμί αφιερώθηκε και πάλι στη χριστιανική λατρεία. Ο Αλφόνσος ο 10ς επέβλεψε την κατασκευή του παρεκκλησίου της Villaviciosa καθώς και του Βασιλικού παρεκκλησίου μέσα στη δομή του τζαμιού, αν και αργότερα μετάνοιωσε γι' αυτές τις προσθήκες. Οι διάδοχοί του προχώρησαν σε επιπλέον προσθήκες χριστιανικών στοιχείων.

Ο εσωτερικός αναγεννησιακός ναός της Θεοτόκου

Η πιο σημαντική αλλαγή στη διάταξη του κτηρίου ήταν η κατασκευή ενός Αναγεννησιακού καθεδρικού ναού στο κέντρο του οικοδομήματος. Κατασκευάστηκε με την άδεια του Καρόλου του 5ου, βασιλιά της ενωμένης Ισπανίας, ο οποίος μόλις είδε τί είχε κατασκευαστεί, υποτίθεται ότι αναφώνησε, "δημιουργήσατε κάτι που τόσο εσείς όσο και οποιδήποτε άλλοι θα μπορούσαν να κατασκευάσουν οπουδήποτε, αλλά καταστρέψατε κάτι μοναδικό στον κόσμο." Ωστόσο, η προσθήκη του καθεδρικού ναού στο κέντρο του κτηρίου πιστεύεται ότι ενίσχυσε τη σταθερότητα του οικοδομήματος, καθώς και η μετατροπή του σε χριστιανικό ναό (επίσημα Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου), μπορεί να συνέβαλε στη διατήρηση του, ιδιαίτερα στα χρόνια που η ισπανική Ιερά Εξέταση ήταν πιο ενεργή. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι οι ντόπιοι, παλιοί Χριστιανοί και προσήλυτοι επίσης, με πάθος αγωνίστηκαν για την προστασία του μνημείου μετά την ανακατάκτηση της πόλης από τους Χριστιανούς βασιλείς.

Η είσοδος του εσωτερικού χριστιανικού ναού

Ο θόλος του ναού με έντονα αναγεννησιακό στιλ

Το κτίριο σήμερα, θεωρείται ως ένα από τα πιο ολοκληρωμένα μνημεία της μαυριτανικής αρχιτεκτονικής. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι Ισπανοί Μουσουλμάνοι πιέζουν της Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία να τους επιτρέψει να προσευχηθούν στο ναό. Αυτό το μουσουλμανικό αίτημα έχει απορριφθεί αρκετές φορές, τόσο από τις εκκλησιαστικές αρχές της Ισπανίας όσο και από το ίδιο το Βατικανό.

Η Μεθκίτα, ολόκληρη η κατασκευή, αεροφωτογραφία

Διαβάστε περισσότερα...

Είναι εκκλησία; Τζαμί; Είναι η Αγία Σοφία!

Αν οι τοίχοι είχαν στόμα να μιλήσουν σίγουρα αυτοί της Αγιά Σοφιάς θα είχαν ένα πλήθος από ιστορίες να μας πουν. Κάποτε ήταν μια όμορφη εκκλησία, μετά ένα επιβλητικό τζαμί σήμερα μουσείο. Αυτό το παγκόσμιο θαύμα πέρασε όλες τις δοκιμασίες του πολέμου και του χρόνου, επιβίωσε από την κατάκτηση αιώνων από μια από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες στην ιστορία του ανθρώπου.

Το Μάιο του 1934 ο πρόεδρος της Τουρκίας Κεμάλ Ατατούρκ αποφάσισε στα πλαίσια του εκσυγχρονισμού της Τουρκίας να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε βυζαντινό μουσείο.

Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και σύντομο βίντεο, με ελληνικούς υπότιτλους, από την Kelly Wall, για ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του παγκόσμιου πολιτισμού.

Διαβάστε περισσότερα...

Παναγία Εκατονταπυλιανή - Ο Καθεδρικός Ναός Τριών Αυτοκρατόρων

Ο ναός της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής βρίσκεται στην Παροικία, πρωτεύουσα της νήσου Πάρου, σε μικρή απόσταση από το λιμάνι της. Είναι ένας από τους αρχαιότερους και καλύτερα διατηρημένους χριστιανικούς ναούς, που βρίσκονται στην πατρίδα μας.

Yπάρχουν δύο ονομασίες γι' αυτόν το ναό: "Καταπολιανή" και "Εκατονταπυλιανή". Μέχρι πριν λίγα χρόνια, επικρατούσε η άποψη ότι το πραγματικό όνομα του ναού είναι το πρώτο, και τούτο γιατί βρισκόταν "κατά την πόλιν", προς το μέρος δηλαδή της αρχαίας πόλης, και ότι το δεύτερο είναι δημιούργημα των λογίων του 17ου αιώνα, που θέλησαν να δώσουν με' αυτό περισσότερη μεγαλοπρέπεια στο ναό. Νεώτερες όμως έρευνες στις πηγές απέδειξαν ότι και οι δύο αυτές ονομασίες είναι σύγχρονες και βρίσκονταν σε παράλληλη χρήση από τα μέσα του 16ου αιώνα. Η ονομασία Καταπολιανή αναφέρεται για πρώτη φορά σε υπόμνημα περί Νάξου και Πάρου του δούκα τα Αρχιπελάγους Ιωάννη Δ΄, του έτους 1562, ενώ η δεύτερη, "Εκατονταπυλιανή", μνημονεύεται σε έγγραφο του Πατριάρχη Θεολήπτου Β΄ του έτους 1586. Σήμερα η επίσημη ονομασία του ναού είναι Εκατονταπυλιανή.

Η παράδοση που διασώζεται μέχρι σήμερα σχετικά με την ονομασία Εκατονταπυλιανή έχει ως εξής: "Ενενήντα εννέα φανερές πόρτες έχει η Καταπολιανή. Η εκατοστή είναι κλειστή και δεν φαίνεται. Θα φανεί η πόρτα αυτή και θα ανοίξει, όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη".

Η Εικόνα της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής 

Πρόκειται για ένα από τα σπουδαιότερα καλοδιατηρημένα παλαιοχριστιανικά μνημεία που βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια και μάλιστα το μεγαλύτερο σε μέγεθος. Σύμφωνα με την παράδοση το αρχικό κτίσμα του ναού αυτού ήταν έργο του Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Μέγα και Αγίου Κωνσταντίνου προς εκπλήρωση επιθυμίας της μητέρας του, της Αγίας Ελένης. Στο σημείο αυτό αναφέρεται ότι κατά το ταξίδι της Βασιλομήτορος Ελένης προς τους Αγίους Τόπους λόγω μεγάλης θαλασσοταραχής το πλοίο που επέβαινε αναγκάσθηκε να καταφύγει στη Πάρο. Εκεί προσευχόμενη η Αγία Ελένη στην Παναγία, προστάτιδα της Κωνσταντινούπολης, έταξε με την ολοκλήρωση του ταξιδιού της να κτίσει μια μεγαλόπρεπη εκκλησία αφιερωμένη στη Κοίμηση της Θεοτόκου. Το τάμα αυτό ήταν που υλοποίησε ο γιος της Μέγας Κωνσταντίνος χτίζοντας μια τρίκλιτη βασιλική περί τον 4ο αιώνα.

Επί εποχής του Αυτοκράτορα Ιουστινιανού (6ος αιώνας) ο ναός αυτός ανακαινίσθηκε με τροποποιήσεις των παλαιοχριστιανικών τμημάτων και ανακατασκευές κατά τις οποίες αφαιρούμενη η παλαιά σκεπή προστέθηκε τρούλος με ημιθόλια. Κατά την παράδοση τις μετατροπές αυτές έκανε μαθητής του αρχιτέκτονα της Αγίας Σοφιάς που ξεπέρασε στη τέχνη και τον δάσκαλό του.

Η κεντρική είσοδος του συγκροτήματος εξωτερικά

Κτιριακό συγκρότημα

Το Παρεκκλήσι του Αγ. Νικολάου 
στα αριστερά, το αρχαιότερο κτίσμα
της εποχής του Διατάγματος των Με-
διολάνων 313 μ.Χ

Το όλο κτιριακό συγκρότημα της Εκατονταπυλιανής Πάρου περιλαμβάνει τον κυρίως ναό της Παναγίας με τα εσωτερικά αυτού παρεκκλήσια των Αγίων Αναργύρων, του Αγίου Φιλίππου και της Οσίας Θεοκτίστης, (που έζησε και κοιμήθηκε στον ναό της Καταπολιανής τον 9ο αιώνα), και εκτός του ναού, τη Βασιλική του Αγίου Νικολάου, τον ναό της Αγίας Θεοδοσίας, το παρεκκλήσιο του Αγίου Δημητρίου, το Βαπτιστήριο που αποτελεί ιδιαίτερο χώρο, καθώς και τα γύρω κελιά τα οποία ως οχυρωματικό έργο προστάτευαν τον όλο συγκρότημα.

Διερχόμενος σήμερα ο επισκέπτης – προσκυνητής την μεγάλη κεντρική σιδερένια πόρτα του συγκροτήματος βρίσκεται στο αίθριο αυτού απ΄ όπου η θέα της πρόσοψης του κυρίως ναού με τη μεγάλη διώροφη τρίλοβη πύλη και το υπέρ αυτής αέτωμα πραγματικά εντυπωσιάζει. Στο αίθριο αυτό χώρο βρίσκονται λίγες κολώνες και διάφορα μάρμαρα της βάσης της άλλοτε υπάρχουσας εκεί "φιάλης των καθαρμών" όπου οι πιστοί έπλεναν συμβολικά τα χέρια τους πριν εισέλθουν στον ναό.

Κύριος ναός

Το κεντρικό κλίτος του κυρίως ναού

Ο Κύριος ναός της Παναγίας είναι ευρύχωρος στο κέντρο του με λίγους κίονες και μάρμαρα αλλά με πολλές παραστάδες. Ο τρούλος είναι σχετικά μικρός, ο οποίος επιστέφει χαμηλό οκτάγωνο πυργωτό αρχιτεκτόνημα που ουδεμία όμως σχέση έχει με εκείνο το κυκλοτερές της Αγίας Σοφίας. Παρά ταύτα τόσο το μέγεθος και η λιτότητα, όσο και η εσωτερική ενότητα και η αρχαιοπρέπειά του συναρπάζουν. Στα δύο από τα τέσσερα σφαιρικά τρίγωνα του θόλου φέρονται παραστάσεις των εξαπτέρυγων Σεραφείμ όπως έχουν αγιογραφηθεί και στην Αγία Σοφιά.

ο τρούλος του ναού με τα εικονογραφημένα
εξαπτέρυγα

Στο ιερό εικονοστάσιο που χωρίζει τον κυρίως ναό από το Ιερό Βήμα φέρεται η ιερή εικόνα της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής που θεωρείται έργο μόλις του 17ου αιώνα. Αμέσως μετά ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί στον επισκέπτη το θαυμάσιο μαρμάρινο Κιβώριο που σκέπει την Αγία Τράπεζα ενώ οι τέσσερις κίονές του φέρουν κιονόκρανα κορινθιακού ρυθμού.

Το κεντρικό κλίτος του κυρίως ναού με το μαρμάρινο τέμπλο. 
Η οροφή διακοσμημένη με διάφορα πετρώματα σε όμορφους 
συνδυασμούς χρωμάτων και σχεδίων

Πίσω δε από το Κιβώριο στη κόγχη του Ιερού Βήματος βρίσκεται το μαρμάρινο «σύνθρονο» επί οκταβάθμιτης κλιμακωτής αμφιθεατρικής μαρμάρινης κατασκευής που δεσπόζει του χώρου. Το δε φως του ηλίου από τα τρία μεγάλα υπερκείμενα αυτού παράθυρα συμπληρώνει την ιερή μεγαλοπρέπεια αυτού. Οι τρεις θρόνοι στη κορυφή είναι εξ ολοκλήρου μαρμάρινοι και φέρουν πλευρικό γλυπτό διάκοσμο.

Πίσω από το κιβώριο υπάρχει μαρμάρινο
"σύνθρονο" 

Κιβώριο του αγίου βήματος, ονομάζεται ο
 θόλος που σκεπάζει την αγία τράπεζα

Το κεντρικό κλίτος από το γυναικωνίτη 

Ο άμβωνας του ναού, σωζόμενο τμήμα της Πρωτοχριστιανικής Βασιλικής του Μ. Κωνσταντίνου καθώς και ο γυναικωνίτης 

Στον κυρίως ναό φέρονται ως προσθήκες ιδιαίτερα δωμάτια που αποτελούν ιερά παρεκκλήσια. Έτσι στο αριστερό τμήμα υφίσταται ένα ευρύ παρεκκλήσιο αφιερωμένο στον Άγιο Νικόλαο και ένα έτερο των Αγίων Αναργύρων, ενώ στο δεξιό βρίσκονται του Αγίου Φιλίππου και της Οσίας Θεοκτίστης εντός του οποίου υφίσταται και το μνήμα της.

Βαπτιστήριο 

Στη νότια πλευρά, εκτός του μεγάλου ναού, βρίσκεται το αρχαίο Βαπτιστήριο που ανάγεται στον 4ο αιώνα και θεωρείται το καλλίτερα διατηρημένο βαπτιστήριο όλης της Ορθόδοξης Ανατολής. Πρόκειται για ιδιαίτερο ναό, τρίκλιτη βασιλική με τρούλο και νάρθηκα, χαμηλότερο του κύριου ναού. Στο χώρο του Ιερού Βήματος, που λεγόταν στους βυζαντινούς χρόνους "Εσωτερικός Οίκος", ή "Φωτιστήριον", υφίσταται μαρμάρινη σταυρόσχημη κολυμβήθρα όπου το μεγαλύτερο καθ΄ ύψος μέρος της βρίσκεται μέσα στο έδαφος. Στις δε πλευρικές μαρμάρινες επιφάνειες που προεξέχουν του εδάφους φέρονται ανάγλυφοι σταυροί και κυκλικά μονογράμματα.

Το βαπτιστήριο σε σχήμα σταυρού

Παρακολουθήστε σε τρία μέρη βίντεο με ξενάγηση στο νησί της Πάρου και ιδιαίτερα στον Ναό της Εκατονταπυλιανής: 

1ο Μέρος:

2ο Μέρος:                                                            

3ο Μέρος:

Και ένα μικρό βίντεο με ύμνους της Παναγίας και φώτος από το μνημείο:

Πηγές:

el.wikipedia

http://www.ekatontapyliani.gr/

Διαβάστε περισσότερα...

Ο Καθεδρικός Ναός του Στρασβούργου - Γοτθικός Ρυθμός

Στο Στρασβούργο, μια όμορφη πόλη της Βορειοανατολικής Γαλλίας και μια από τις έδρες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βρίσκεται ένας από τους ομορφότερους και εντυπωσιακότερους ναούς γοτθικού ρυθμού της Ευρώπης.

Ο Ναός του Στρασβούργου, αφιερωμένος στην Παναγία (Γαλλικά: Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg, Γερμανικά:  Liebfrauenmünster zu Straßburg)  είναι ο Καθεδρικός Ναός για τους  Ρωμαιοκαθολικούς της περιοχής της Αλσατίας της Γαλλίας. Παρότι είναι ένα από τα εξοχότερα δείγματα Γοτθικού ρυθμού παρουσιάζει αρκετά στοιχεία Ρομανικού ρυθμού. 

Ο γοτθικός ρυθμός.  Με τον όρο γοτθική, δηλαδή βόρεια και βαρβαρική, χαρακτήρισαν υποτιμητικά οι καλλιτέχνες και οι λόγιοι της Αναγεννήσεως την τελευταία περίοδο του Μεσαίωνα. Ο όρος μετέβαλε έννοια και έφτασε να σημαίνει συμβατικά, γιατί δεν έχει καμία σχέση με τους Γότθους, μια συγκεκριμένη στιγμή στην ιστορική εξέλιξη των μορφών. Η γοτθική περίοδος, αρχίζει τον 12ο αιώνα και τελειώνει όταν τον 15ο ή τον 16ο αιώνα, διεισδύουν στις διάφορες χώρες οι κλασικίζουσες μορφές της Αναγεννήσεως. 
Ο αρχιτεκτονικός αυτός ρυθμός έχει ως κύρια χαρακτηριστικά το μεγάλο ύψος, τα τεθλασμένα και οξυκόρυφα τόξα, τη χρησιμοποίηση εξωτερικών τοξοτών αντηρίδων για τη στήριξη των τοίχων, τα μεγάλα παράθυρα που επιτρέπουν τον καλύτερο φωτισμό των ναών και διακοσμούνται με υαλογραφήματα, τα οποία παίρνουν τη θέση των τοιχογραφιών. Περίφημοι γοτθικοί ναοί είναι η Παναγία των Παρισίων (12ος αι.), οι καθεδρικοί ναοί της Σαρτρ (12ος -13ος αι.), της Ρενς, της Κολωνίας (13ος αι.) και πολλοί άλλοι, γιατί ο ρυθμός γνώρισε τεράστια εξάπλωση στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, βόρεια των Άλπεων, μέχρι το 19ο αιώνα.

Ο ναός σχεδιάστηκε από τον  Erwin von Steinbach, κατασκευαστή μεγάλων κτηρίων στα χρόνια από το 1277 έως το θάνατό του το 1318.

Με 142 μέτρα ύψος υπήρξε το υψηλότερο κτήριο του κόσμου από το 1647 μέχρι και το 1874, όταν τον ξεπέρασε σε ύψος ο Άγιος Νικόλαος του Αμβούργου.  Σήμερα είναι ο έκτος ψηλότερος ναός στον κόσμο και  το υψηλότερο εναπομένον κτήριο που κατασκευάστηκε εξολοκλήρου  την εποχή του Μεσαίωνα.

Ο Βίκτωρ Ουγκώ τον περιγράφει σαν: «γιγάντιο και ντελικάτο θαύμα», ενώ ο Γκαίτε σαν: «μεγαλειώδες πανύψηλο δέντρο του Θεού». Ο ναός είναι ορατός από πολύ μακριά σε όλη την πεδιάδα της Αλσατίας. Για τη κατασκευή του χρησιμοποιήθηκε ψαμμίτης από τα βουνά Vosges της Γαλλίας που του δίνει χαρακτηριστικό ροζ  χρώμα. 

Η κατασκευή του Ναού

Η κατασκευή ξεκινά σε σχέδιο ρομανικού ρυθμού εμπνευσμένη από τους μεγάλους σε ύψος και μέγεθος καθεδρικούς ναούς της εποχής, όμως το 1225 μια ομάδα αρχιτεκτόνων από το Chartres δίνει νέα μορφή στην κατασκευή προτείνοντας μια γοτθικού τύπου αρχιτεκτονική. Έτσι γκρεμίζουν τα τμήματα του κεντρικού κλίτους που ήταν χτισμένα σε ρομανικό ρυθμό και το ανοικοδομούν και πάλι, το κεφάλαιο ωστόσο τελειώνει και για να βρεθούν τα απαραίτητα χρήματα καταφεύγουν στα συγχωροχάρτια το 1253.

Η Νότια πλευρά του ναού διακοσμημένη με μυθικές μορφές και δράκους πάνω στις 
αντηρίδες, ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των γοτθικών ναών στα πλάγια προκειμένου να αντέχει
 το οικοδόμημα από τις πιέσεις που ασκούνται στους πλαϊνούς τοίχους από τους πέτρινους θόλους

Όπως  η πόλη του Στρασβούργου έτσι και ο καθεδρικός ναός συνδέει γερμανικές και γαλλικές πολιτιστικές επιρροές, ενώ στην ανατολική πλευρά οι  δομές όπως  π.χ. η χορωδία και η νότια πύλη, εξακολουθούν να έχουν έντονα ρομανικά  χαρακτηριστικά, με μεγαλύτερη έμφαση στους τοίχους από ότι στα παράθυρα.

Το εσωτερικό του ναού στο κεντρικό κλίτος με τα χαρακτηριστικά γοτθικά τόξα

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η δυτική πρόσοψη του ναού που σε καταβάλει με τις εκατοντάδες φιγούρες που τη διακοσμούν, ένα πραγματικό αριστούργημα γοτθικής εποχής. Ο εντυπωσιακός πύργος είναι από τους πρώτους που βασίστηκαν ουσιαστικά στη μαστοριά, με την τελική εμφάνιση να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην γραμμικότητα της πέτρας. Ενώ οι προηγούμενες προσόψεις είχαν κάποια μορφή σχεδιασμού πριν την κατασκευή τους η πρόσοψη αυτού του ναού είναι αδύνατο να κατασκευαστεί χωρίς να υπάρχει πριν αρχιτεκτονικό σχέδιο. Έτσι ο ναός αυτός γίνετε και από τα πρώτα κτήρια που χρησιμοποιείται αρχιτεκτονικό σχέδιο.

Η Δυτική πρόσοψη του ναού με την τεράστια ροζέτα στο κέντρο

Ο βόρειος πύργος, που ολοκληρώθηκε το 1439, ήταν το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο από το 1647 (όταν το κωδωνοστάσιο της εκκλησίας της Αγίας Μαρίας, Stralsund κάηκε) μέχρι το 1874 (όταν ο πύργος της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου Αμβούργου ολοκληρώθηκε). Ο αρχικά σχεδιαζόμενος νότιος πύργος δε χτίστηκε ποτέ και έτσι μέχρι σήμερα ο ναός παρουσιάζει μια χαρακτηριστικά ασύμμετρη μορφή  καθιστώντας τον με τον τρόπο αυτό ορόσημο για ολόκληρη την Αλσατία. 

Από τον πύργο του μπορεί κανείς να δει σε απόσταση 30 χιλιομέτρων, παρατηρώντας έτσι τις όχθες του Ρήνου από τα Vosges σε όλη του τη διαδρομή καθώς διασχίζει τον Μέλανα Δρυμό. 

Φιγούρες από την κεντρική είσοδο

Το 1505 ο αρχιτέκτονας  Jakob von Landshut  μαζί με τον γλύπτη Hans von Aachen τελείωσαν με την κατασκευή της εισόδου του Αγίου Λαυρεντίου στο βόρειο κλίτος  συνδυάζοντας σημαντικά ύστερο-γοτθικά και πρώιμα αναγεννησιακά στοιχεία . Όπως και με τις άλλες πύλες του καθεδρικού ναού, τα περισσότερα από τα αγάλματα σήμερα είναι αντίγραφα, τα πρωτότυπα έχουν μεταφερθεί στο Musée de l'Oeuvre Notre-Dame, το οποίο βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον ναό.

Κεντρική είσοδος, λεπτομέρεια, ο πειρασμός πολιορκεί τις ανόητες παρθένες 

Η κεντρική Είσοδος του ναού από τη δυτική πλευρά διακοσμημένη με εκατοντάδες φιγούρες. 

Ύστερη Ιστορία του ναού

Στο τέλος του Μεσαίωνα το Στρασβούργο καταφέρνει να απελευθερωθεί από την επικυριαρχία του τοπικού επισκόπου και αποκτά καθεστώς ελεύθερης πόλης. Ο 15ος αιώνας με το κήρυγμα του Ιωάννη Καλβίνου και την προτεσταντική μεταρρύθμιση σημαδεύουν και τον καθεδρικό ναό που δέχεται εικονοκλαστική επίθεση καθώς για μια περίοδο λειτουργεί σαν ναός των προτεσταντών. Μετά την προσάρτηση της πόλης από τον Λουδοβίκο ΙΔ της Γαλλίας, στις 30 Σεπτεμβρίου 1681, ο ναός επιστρέφει στους Ρωμαιοκαθολικούς. 

Η Δυτική πλευρά του ναού από το εσωτερικό, ξεχωρίζουν τα όμορφα βιτρό και οι 
ανάλαφρες κολόνες

Τον Απρίλιο του 1794 όταν οι «αδιάλλακτοι»(παράταξη της Γαλλικής Επανάστασης) κυβερνούσαν την πόλη άρχισαν να σχεδιάζουν την κατεδάφιση του κωδωνοστασίου, με το σκεπτικό ότι έρχεται σε αντίθεση ένα τόσο υψηλό κτήριο με την αρχή της ισότητας μεταξύ των πολιτών. Ο πύργος ωστόσο κατάφερε να σωθεί χάρη στην αντίδραση των πολιτών του Στρασβούργου, οι οποίοι τον Μάιο του ίδιου χρόνου κατασκεύασαν και τοποθέτησαν πάνω στον ναό έναν τεράστιο τενεκεδένιο σκούφο ίδιο σαν αυτόν που φορούσαν και οι «αδιάλλακτοι». Αυτό το τεχνούργημα διατηρήθηκε και αργότερα  στις ιστορικά συλλογές της πόλης έως ότου καταστράφηκε σε μια τεράστια πυρκαγιά τον Αύγουστο του 1870.

Το εσωτερικό του ναού στο κεντρικό κλίτος με τα χαρακτηριστικά γοτθικά τόξα

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο καθεδρικός ναός του Στρασβούργου θεωρήθηκε ως σύμβολο και από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Αδόλφος Χίτλερ, ο οποίος τον επισκέφθηκε στις 28 Ιουνίου 1940, επιθυμούσε να μετατρέψει την εκκλησία σε «Εθνικό Θυσιαστήριο του Γερμανικού Λαού» , ή σε μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Την 1η Μαρτίου του 1941, ο στρατηγός  Leclerc, αρχηγός των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων έδωσε τον όρκο «serment de Koufra», κατά τον οποίο υποσχέθηκε πως: «τα όπλα μας θα ξεκουραστούν τα μόνο όταν τα όμορφα χρώματα  μας θα κυματίσουν και πάλι στον καθεδρικό ναό του Στρασβούργου». Κατά τη διάρκεια του ίδιου του πολέμου, το βιτρό του ναού απομακρύνθηκε σε 74 περιπτώσεις  και αποθηκεύτηκε σε ένα αλατωρυχείο κοντά στο Heilbronn της Γερμανίας. 

Η κόγχη του ιερού βήματος με ψηφιδωτά και το βιτρό της Παρθένου να δεσπόζει στο κέντρο

Ο καθεδρικός ναός χτυπήθηκε κατά τη διάρκεια αεροπορικών βομβαρδισμών από βρετανικά και αμερικανικά αεροπλάνα  στις 11 Αυγούστου του 1944. Οι επιδρομές αυτές έπληξαν το κέντρο του Στρασβούργου, όπως επίσης μεγάλες καταστροφές προξένησαν στο «Palais Rohan» και την εκκλησία « Madeleine».  

H Madonna του Στρασβούργου,
πάνω από το κεφάλι της οποίας 
υπάρχουν τα 12 αστέρια 
σύμβολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 

 Το 1956, το Συμβούλιο της Ευρώπης δώρισε στον ναό το περίφημο βιτρό του Max Ingrand, «Η  Madonna του Στρασβούργου». Όπως είναι γνωστό η σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελείται από μια κυκλική δωδεκάδα αστέρια που είναι εμπνευσμένα από αυτό το έργο που βρίσκεται στον Καθεδρικό ναό του Στρασβούργου.

Οι τελευταίες καταστροφές του πολέμου επισκευάστηκαν στις αρχές του 1990. 

Τον Οκτώβριο του 1988,  η πόλη τίμησε τα 2000 χρόνια από την ίδρυσή της, με την ευκαιρία αυτή την επισκέφτηκε ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο ΙΙ και λειτούργησε στον καθεδρικό ναό. Η εκδήλωση ήταν επίσης μια ευκαιρία για να εορτασθεί η  Γαλλο-Γερμανική συμφιλίωση.

Εσωτερικό του ναού με τα εντυπωσιακά βιτρό παράθυρα και το εκκλησιαστικό 
όργανο σε σχήμα χελιδονοφωλιάς

Το αστρονομικό ρολόι

Το αστρονομικό ρολόι, ύψους 18μ.
το υψηλότερο στο είδος του

Ένα από τα ιδιαίτερα αντικείμενα που μπορεί να βρει κάποιος στον ναό αυτό είναι και το αστρονομικό ρολόι. Βρίσκεται στο νότιο κλίτος του ναού μπροστά και είναι 18 μέτρα ύψος καθιστώντας το το μεγαλύτερο στο είδος του στον κόσμο. Από το 1352 που κατασκευάστηκε το πρώτο ρολόι στον ναό έγιναν διάφορες μετατροπές. Το ρολόι που υπάρχει σήμερα είναι του 1838-1843 και κατασκευάστηκε από τον Jean-Baptiste Schwilgué.

Το αστρονομικό μέρος του ρολογιού είναι ασυνήθιστα ακριβής, σ αυτό μπορεί να δει κανείς τα δίσεκτα έτη, τις ισημερίες  και άλλα αστρονομικά δεδομένα. Έτσι από την αρχή υπήρξε μια περίπλοκη υπολογιστική μηχανή μάλλον παρά ένα απλό ρολόι. Το ρολόι ήταν επίσης σε θέση να υπολογίσει την ημερομηνία του χριστιανικού Πάσχα σε εποχές που δεν υπήρχαν τα κομπιούτερ.

Σήμερα, οι τουρίστες βλέπουν μόνο τις γλυπτές διακοσμήσεις αυτού του ρολογιού, αλλά πίσω  τους  υπάρχει ένας μηχανισμός που αντιπροσωπεύει ένα από τα πιο όμορφα αλλά και αξιοπερίεργα του καθεδρικού ναού.

 Οι  χαρακτήρες των κινουμένων σχεδίων  αρχίζουν να κινούνται σε διαφορετικές ώρες της ημέρας. Ένας άγγελος χτυπά την καμπάνα ενώ ένας δεύτερος γυρίζει πάνω από μια κλεψύδρα. Διαφορετικοί χαρακτήρες, που αντιπροσωπεύουν τα διάφορα στάδια της ζωής (από ένα παιδί σε ένα γέρο) παρελαύνουν μπροστά από τον θάνατο.

Λεπτομέρεια από το αστρολογικό ρολόι. Κάτω ο θάνατος μπροστά από τον οποίο παρελαύνουν όλοι
Πάνω ο Χριστός μπροστά από τον οποίο παρελαύνουν οι 12 Απόστολοι

Στο τελευταίο επίπεδο είναι οι Απόστολοι που περνούν μπροστά από τον Χριστό. Το ρολόι δείχνει πολύ περισσότερα εκτός από την επίσημη ώρα, δείχνει επίσης την ηλιακή ώρα, την ημέρα της εβδομάδας (η κάθε μια εκπροσωπείται από έναν θεό της μυθολογίας), το μήνα, το έτος, το ζώδιο του ζωδιακού κύκλου, τη φάση της σελήνης και τη θέση των διαφόρων πλανητών.

Σύμφωνα με τον θρύλο ο δημιουργός του ρολογιού μετά την κατασκευή του τυφλώθηκε για να μην φτιάξει άλλο.

"Η κολόνα των Αγγέλων"

Στον ίδιο χώρο υπάρχει και η "κολόνα των αγγέλων" μια λεπτή πανέμορφα διακοσμημένη κολόνα που εικονίζει την τελική κρίση. Εκεί υπάρχει και το άγαλμα ενός άντρα που στηρίζει τις αγκώνες του σε ένα κιγκλίδωμα. Σύμφωνα με τον μύθο αυτός είναι ένας αντίπαλος αρχιτέκτονας με αυτόν που έχτισε την κολόνα με τους αγγέλους, που αποτελεί αρχιτεκτονικό επίτευγμα της εποχής, ο οποίος υποστήριξε ότι μια και μόνη κολόνα δε θα μπορούσε να στηρίξει τέτοιο θόλο και θα περιμένουμε να δούμε πότε θα καταρρεύσει.

Ποιά είναι αυτή η φιγούρα που είναι τόσο παλιά όσο και η κολόνα; Ο μύθος λέει ότι είναι
ο ανταγωνιστής του αρχιτέκτονα, που περιμένει τη στέγη να καταρρεύσει.

Ένα όμορφο βίντεο παρουσίαση με αρκετά ιστορικά στοιχεία στην αγγλική γλώσσα:

Πηγές:
http://en.wikipedia.org/
http://www.strasbourg.info/cathedral/

Διαβάστε περισσότερα...